ตรวจสอบการใช้งานพื้นที่ดิสก์บน Linux ด้วยคำสั่ง ncdu

NCDU (NCurses Disk Usage) เป็นคำสั่งใช้ตรวจสอบการใช้งานพื้นที่ดิสก์บน Linux โดยเทียบได้กับคำสั่ง du และ df รวมกัน แต่ใช้งานได้ง่ายกว่า

ncdu เป็นคำสั่งแบบ TUI (Terminal User Interface) หรือรู้จักกันว่าเป็น Text-based User Interface ส่วน du และ df เป็นคำสั่งแบบ CLI (Command-Line User Interface) การใช้งานต้องจดจำคำสั่ง จดจำ Options ได้ดี หรือต้องเป็นผู้ที่ใช้งานเป็นประจำจนชำนาญ จึงจะทำให้การใช้คำสั่งได้ผลลัพธ์ที่แสดงผลออกมาในรูปแบบที่ต้องการ แต่ ncdu เป็นการใช้งานคำสั่งแบบเบื้องต้นของ GUI (Graphic User Interface) แต่ยังไม่ถึงขั้น GUI เราสามารถใช้ลูกศรบนคีย์บอร์ด เลื่อนขึ้นลง โต้ตอบการเรียกใช้งานภายในหน้าจอคำสั่งได้ คำสั่งแบบ TUI จึงใช้งานง่ายกว่าคำสั่งแบบ CLI

คำสั่ง df

• FileSystem – the name of the file system.
• Size – the total size of the specific file system.
• Used – disk space is used in each file system.
• Available – the left of disk space in the file system.
• Use% – the percentage of disk space that is used.
• Mounted On – the mount point of a particular file system.

ทั้งนี้ถ้าจะแสดงผลลัพธ์ที่เฉพาะเจาะจง จะต้องมี Option ที่ใช้บ่อยๆ เช่น

• df -h – it shows the result in a readable format.
• df -m – it shows information of file system usage in MB.
• df -T – it shows the file system type (a new column will appear).
• df /home – it shows information about a specific file system in a readable format (in this case /home file system).

คำสั่ง du

เป็นอีกคำสั่งที่แสดงการใช้งานพื้นที่ดิสก์บน Linux ที่แสดงรายละเอียดถึงพื้นที่การใช้งานไฟล์หรือไดเรคทอรี่นั้นๆ โดยต้องระบุไฟล์หรือไดเรคทอรี่ที่ต้องการตรวจสอบด้วย

           du

คำสั่ง ncdu

           เป็นคำสั่งใช้ตรวจสอบการใช้งานพื้นที่ดิสก์บน Linux โดยเทียบได้กับคำสั่ง du และ df รวมกัน แต่ใช้งานได้ง่ายกว่า สามารถเลื่อนลูกศรบน keyboard ขึ้น ลง เพื่อเรียกใช้งานได้ง่ายๆ

การติดตั้ง NCDU

ในการทดสอบนี้ติดตั้งบน Linux Ubuntu 22.04 โดยมีวิธีการติดตั้งดังนี้

หลังจากติดตั้งแล้วลองใช้โปรแกรม ncdu โดยพิมพ์คำสั่ง ncdu /

ที่หน้าจอโปรแกรม ncdu สามารถใช้ลูกศรบน keyboard เลื่อนขึ้น ลง ไปยัง Directory ที่จะตรวจสอบพื้นที่ดิสก์ ในที่นี้ลองเลื่อนไปที่ home >> sysadmin เพื่อไปที่ /home/sysadmin จากโปรแกรมให้ตรวจสอบการใช้พื้นที่ในแต่ Directory ที่เราสนใจ เช่น Directory เริ่มแรก คือ “/”

เห็นได้ว่าการใช้ ncdu ในการตรวจสอบการใช้งานพื้นที่ดิสก์ จะใช้ลูกศรบนคีย์บอร์ด เลื่อนขึ้นลง เพื่อเรียกไปยังไดเรคทอรี่ที่ต้องการเพื่อดูขนาดพื้นที่ดิสก์ได้ง่ายกว่าคำสั่ง du และ df

ข้อสรุปสำหรับ df, du และ ncdu

           คำสั่ง df และ du ใช้ในการตรวจสอบพื้นที่ดิสก์บน Linux การใช้งานต้องจดจำ Options ต่างๆ (เช่น –h, -m, -k, และอื่นๆ) จึงจะได้ผลลัพธ์ที่แสดงผลออกมาตามที่เราต้องการ ดังนั้นเพื่อให้การใช้งานง่ายและสะดวกขึ้น ไม่ต้องจำ Options จึงใช้ ncdu ที่เป็นคำสั่งแบบ tui ที่มีอยู่ใน Linux มาใช้งานแทน df และ du